Wat zijn de WCAG-criteria en hoe voldoe je eraan?

WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Deze richtlijnen zijn opgesteld door het W3C (World Wide Web Consortium) en beschrijven hoe digitale content toegankelijk kan worden gemaakt voor mensen met uiteenlopende beperkingen. Denk hierbij aan visuele, auditieve, motorische en cognitieve beperkingen.

De WCAG-criteria zijn bedoeld voor websites, webapplicaties en andere digitale omgevingen en vormen de basis voor digitale toegankelijkheid binnen wetgeving en beleidskaders. De richtlijnen zijn opgebouwd rond vier principes:

• Waarneembaar
  Informatie en gebruikersinterfaces moeten voor iedereen waarneembaar zijn. Voorbeelden zijn tekstalternatieven voor afbeeldingen, voldoende kleurcontrast en ondertiteling bij video’s.
• Bedienbaar
  Functionaliteit moet te bedienen zijn via verschillende invoermethoden. Dit omvat onder andere toetsenbordnavigatie en zichtbare focusindicatoren.
• Begrijpelijk
  Inhoud en interactie moeten logisch en voorspelbaar zijn. Denk aan consistente navigatie, duidelijke foutmeldingen en begrijpelijk taalgebruik.
• Robuust
  Digitale content moet technisch correct zijn opgebouwd, zodat hulptechnologieën zoals schermlezers deze kunnen interpreteren.

De WCAG-criteria zijn onderverdeeld in drie conformiteitsniveaus:

• Niveau A
  Het minimale niveau dat basale toegankelijkheid mogelijk maakt.
• Niveau AA
  Het meest gebruikte niveau. Dit is verplicht voor overheidswebsites en geldt als best practice voor professionele digitale toepassingen.
• Niveau AAA
  Het hoogste niveau, gericht op maximale toegankelijkheid. Dit niveau is vaak niet volledig haalbaar voor alle content, maar kan relevant zijn voor specifieke toepassingen of doelgroepen.
  Voor de meeste organisaties vormt niveau AA het uitgangspunt, omdat dit een goede balans biedt tussen haalbaarheid en toegankelijkheid.

De WCAG-richtlijnen worden periodiek uitgebreid. WCAG 2.2, gepubliceerd in 2023, voegt negen nieuwe succescriteria toe. Deze richten zich onder andere op:

• Ondersteuning voor gebruikers met cognitieve beperkingen
• Verbeteringen voor mobiel gebruik
• Betere toegankelijkheid van interactieve elementen zoals formulieren en knoppen

Voorbeelden zijn minimale afmetingen voor interactieve elementen en het voorkomen van onnodige tijdsdruk bij handelingen. Dit soort verbeteringen zie je vooral terug in WCAG 2.2, dat voortbouwt op WCAG 2.1 en extra aandacht legt op gebruiksgemak, vooral voor mensen met motorische of cognitieve beperkingen.

Naast wettelijke verplichtingen zijn er meerdere redenen waarom organisaties toegankelijkheid structureel meenemen in hun digitale strategie:

• Toegankelijkheid vergroot het bereik van digitale toepassingen
• Gebruiksvriendelijkheid verbetert voor alle gebruikers
• Risico’s op klachten of juridische procedures nemen af
• Digitale betrouwbaarheid en reputatie worden versterkt

Veel toegankelijkheidsmaatregelen dragen daarnaast bij aan technische kwaliteit, onderhoudbaarheid en vindbaarheid in zoekmachines.

Het voldoen aan de WCAG-criteria vraagt om een samenhangende aanpak waarin ontwerp, techniek, content en toetsing samenkomen. Belangrijke onderdelen zijn:

• Toegankelijk ontwerpen
  Rekening houden met contrast, leesbaarheid, focusvolgorde en alternatieve navigatie.
• Technisch correct ontwikkelen
  Gebruik van semantische HTML, toegankelijke formulieren en ondersteuning voor toetsenbordgebruik.
• Heldere content
  Duidelijk taalgebruik, consistente structuur en tekstalternatieven bij visuele of auditieve elementen.
• Toegankelijkheid toetsen
  Door middel van geautomatiseerde scans, handmatige audits en gebruikerstests wordt inzicht verkregen in de daadwerkelijke toegankelijkheid.
• Doorlopend aandacht houden
  Toegankelijkheid is geen eenmalige activiteit. Bij updates, nieuwe content of technische wijzigingen is hernieuwde toetsing nodig.

Bij toegankelijkheidstoetsing komen regelmatig dezelfde aandachtspunten naar voren:

• Onvoldoende kleurcontrast tussen tekst en achtergrond
• Interactieve elementen zonder toegankelijke naam
• Navigatie die niet volledig via toetsenbord te bedienen is
• Ontbrekende alternatieven voor visuele informatie
• Onduidelijke foutmeldingen in formulieren

Deze aandachtspunten zijn vaak goed te verhelpen zodra ze inzichtelijk zijn gemaakt.

Organisaties zetten toegankelijkheidsscans en audits in om inzicht te krijgen in de mate waarin hun digitale toepassingen voldoen aan de WCAG-criteria. Een dergelijke beoordeling maakt zichtbaar waar verbeteringen nodig zijn en welke stappen logisch zijn om toegankelijkheid structureel te borgen. Door toegankelijkheid te benaderen als onderdeel van digitale kwaliteit ontstaat een beter beheersbaar en toekomstbestendig digitaal landschap.